Waarom voelt rust nemen egoïstisch?

Waarom voelt rust nemen soms alsof je iets verkeerd doet? Alsof je iemand laat vallen. Alsof je niet genoeg doet. Alsof je egoïstisch bent omdat je even niet beschikbaar wilt zijn.

Ik denk dat dit voor veel mensen al vroeg begint. Als kind leer je delen en je leert rekening houden met anderen. Je leert dat je niet alles voor jezelf mag houden. Dat je samen speelt, netjes wacht en anderen ook ruimte geeft.
En als je dat goed doet, wordt dat positief aangemoedigd.

Je bent lief. Je bent zorgzaam. Je ouders zijn trots. De juf vindt dat je goed meedoet. Familie zegt dat je zo’n lieve meid bent. Als kind voelt dat fijn. Je wilt dat de mensen om je heen trots op je zijn. Je wilt liefde, aandacht en goedkeuring voelen. Dus je leert dat geven iets goeds is.

En dat is het ook. Delen is mooi. Rekening houden met anderen is belangrijk. Zorgzaam zijn is geen slechte eigenschap, maar later gaat het niet meer alleen over speelgoed delen.
Dan gaat het ook over je tijd. Je aandacht. Je energie. Je rust. Je ruimte. Je beschikbaarheid.

En als je, net als ik, van nature of door je leven steeds meer in dat zorgzame type bent gegroeid, dan kan daar een valkuil in zitten. Je bent er veel voor anderen. Je voelt snel aan wat iemand nodig heeft. Je probeert te helpen, te dragen, op te lossen en mee te denken.

Alleen gaat die zorgzaamheid vaak makkelijker naar je omgeving dan naar jezelf.
Voor een ander heb je begrip. Voor een ander maak je ruimte. Voor een ander denk je mee. Voor een ander kun je nog net iets extra’s geven.

Maar voor jezelf? Daar komt sneller een oordeel.

Stel je niet aan.
Even doorzetten.
Niet zo moeilijk doen.
Anderen zijn ook moe.
Je kunt nu niet zomaar stoppen.

En voordat je het doorhebt, wordt rust iets wat je eerst moet verdienen.

Eerst zorgen dat alles gedaan is. Eerst zorgen dat niemand iets tekortkomt. Eerst bewijzen dat je genoeg hebt gegeven. Pas daarna mag je misschien even aan jezelf denken.

Maar wanneer is genoeg eigenlijk genoeg? Dat is het lastige.

Wanneer je bekendstaat als zorgzaam, gaan mensen die zorgzaamheid ook van je verwachten. Soms zonder dat ze het verkeerd bedoelen. Je bent nou eenmaal degene die helpt. Die luistert. Die oplost. Die rekening houdt. Die het wel redt. En soms wordt daar ook misbruik van gemaakt.

Wanneer je dan ineens nee zegt, komt er weerstand. Niet altijd groot, maar soms wel duidelijk genoeg om jou meteen aan jezelf te laten twijfelen. En die weerstand kan schuldgevoel wakker maken.

Ben ik nu egoïstisch?
Doe ik moeilijk?
Laat ik iemand vallen?
Moet ik niet gewoon even doorzetten?

Ik heb zelf meegemaakt hoe hard dat kan binnenkomen. Ik heb te maken gehad met iemand met narcistische neigingen. Iemand die er nog een schep bovenop deed wanneer ik probeerde aan te geven dat iets te veel was.

Waarom was dit niet af?
Waarom had ik dat niet opgelost?
Waarom deed ik moeilijk?

Als ik een grens aangaf, kreeg ik die keihard terug. “Denk je dat ik niet moe ben?” “Waarom moet het nou altijd om jou gaan?”

Dat waren vragen waar ik dan antwoord op moest geven. Alsof mijn vermoeidheid verdedigd moest worden. Alsof mijn grens pas geldig was als ik kon bewijzen dat ik echt niet meer kon. En omdat ik toen nog zo gewend was om mezelf weg te cijferen, ging ik nog harder mijn best doen.

Ik was moe, maar ergens voelde het alsof moe zijn niet genoeg reden was om te stoppen. Grenzen aangeven voelde alsof ik zwak was. Alsof ik niet genoeg mijn best deed. Alsof ik egoïstisch was.

Nu kan ik zien dat dat nergens op sloeg, maar toen voelde het echt.

Toen ging ik mezelf nog meer aanpassen. Nog meer geven. Nog meer proberen te bewijzen dat ik niet egoïstisch was. Terwijl ik eigenlijk allang over mijn eigen grens heen was.

Dat is wat er kan gebeuren als je jarenlang leert dat zorgzaam zijn betekent dat je jezelf opzijzet.
Dan voelt rust nemen niet als iets gezonds.
Dan voelt rust nemen als falen.

Maar inmiddels kijk ik daar anders naar.

Je kent vast dat voorbeeld uit het vliegtuig. Als de zuurstofmaskers naar beneden komen, moet je eerst je eigen masker opzetten voordat je iemand anders helpt.
Vroeger vond ik dat misschien logisch klinken, maar in mijn gewone leven deed ik vaak het tegenovergestelde.

Eerst iedereen helpen.
Eerst zorgen dat de ander oké was.
Eerst alles overeind houden.
En daarna pas kijken of ik zelf nog kon ademen.

Alleen werkt dat niet.

Als ik zelf niet in orde ben, kan ik ook niet goed voor een ander zorgen. Dan word ik korter. Vermoeider. Overprikkelder. Dan geef ik misschien nog wel, maar niet meer vanuit ruimte. Dan geef ik vanuit leegte, schuldgevoel of angst om iemand teleur te stellen.

En dat is geen gezonde zorgzaamheid meer.

Het woord egoïstisch heeft een negatieve lading. Niemand wil egoïstisch zijn. Zeker niet als je juist gewend bent om veel rekening te houden met anderen, maar misschien is een beetje meer aan jezelf denken niet het probleem.

Misschien is het juist nodig.
Niet omdat jij boven iedereen staat.
Niet omdat anderen er niet toe doen.

Maar omdat jij óók meetelt.

Rust nemen betekent niet dat je niemand meer helpt. Nee zeggen betekent niet dat je koud bent. Voor jezelf kiezen betekent niet dat je de ander laat vallen.

Het betekent dat je jezelf niet blijft opofferen om te bewijzen dat je goed genoeg bent.
Soms is rust nemen juist verantwoordelijk.
Omdat je merkt dat je lichaam moe is.
Omdat je voelt dat je hoofd vol zit.
Omdat je weet dat je niet eindeloos door kunt blijven gaan zonder ergens de prijs te betalen.

En ja, soms betekent dat dat je nee moet zeggen.
Dat iemand anders teleurgesteld is.

Dat iets later gebeurt en dat niet alles precies loopt zoals een ander had gehoopt. Dat mag ongemakkelijk zijn, maar ongemakkelijk betekent niet automatisch verkeerd.
Misschien is dit waar je vandaag eens naar mag kijken.

Wanneer noem jij jezelf egoïstisch?
Is dat echt omdat je egoïstisch bent?
Of omdat je iets nodig hebt wat je jezelf nog moeilijk toestaat?

Rust. Ruimte. Stilte. Tijd. Een grens. Even niets hoeven.

Je hoeft niet ineens hard te worden. Je hoeft niet te stoppen met zorgzaam zijn. Je hoeft niet te veranderen in iemand die alleen nog maar aan zichzelf denkt.

Maar je mag wel leren dat zorgzaamheid niet alleen naar buiten hoeft te gaan.

Jij hoort daar ook bij.

Als je merkt dat rust nemen voor jou snel egoïstisch voelt, kan mijn e-book je helpen om hier rustiger naar te kijken. Niet met nog meer moeten, maar met herkenning, reflectie en kleine stappen terug naar jezelf.

Je hoeft jezelf niet kwijt te raken om een goed mens te zijn.
En je hoeft niet eerst helemaal leeg te zijn voordat jouw rust belangrijk genoeg is.